श्री हनुमान चालीसा
Hanuman Chalisa
By Goswami Tulsidas: two opening dohas, forty chaupais and a closing doha
श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि।
Shri Guru charan saroj raj, nij manu mukuru sudhari.
बरनउँ रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि॥
Baranau Raghubar bimal jasu, jo dayaku phal chari.
बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरौं पवनकुमार।
Buddhiheen tanu janike, sumirau Pavankumar.
बल बुधि बिद्या देहु मोहिं, हरहु कलेस बिकार॥
Bal budhi bidya dehu mohin, harahu kales bikar.
जय हनुमान ज्ञान गुन सागर।
Jai Hanuman gyan gun sagar.
जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥
Jai Kapis tihun lok ujagar.
राम दूत अतुलित बल धामा।
Ram doot atulit bal dhama.
अंजनिपुत्र पवनसुत नामा॥
Anjaniputra Pavansut nama.
महाबीर बिक्रम बजरंगी।
Mahabir bikram Bajrangi.
कुमति निवार सुमति के संगी॥
Kumati nivar sumati ke sangi.
कंचन बरन बिराज सुबेसा।
Kanchan baran biraj subesa.
कानन कुंडल कुंचित केसा॥
Kanan kundal kunchit kesa.
हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै।
Hath bajra au dhvaja birajai.
काँधे मूँज जनेऊ साजै॥
Kandhe munj janeu sajai.
शंकर सुवन केसरी नंदन।
Shankar suvan Kesari nandan.
तेज प्रताप महा जग बंदन॥
Tej pratap maha jag bandan.
विद्यावान गुनी अति चातुर।
Vidyavan guni ati chatur.
राम काज करिबे को आतुर॥
Ram kaj karibe ko atur.
प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया।
Prabhu charitra sunibe ko rasiya.
राम लखन सीता मन बसिया॥
Ram Lakhan Sita man basiya.
सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा।
Sukshma roop dhari Siyahin dikhava.
बिकट रूप धरि लंक जरावा॥
Bikat roop dhari Lank jarava.
भीम रूप धरि असुर सँहारे।
Bhim roop dhari asur sanhare.
रामचंद्र के काज सँवारे॥
Ramchandra ke kaj sanvare.
लाय सजीवन लखन जियाये।
Lay sajeevan Lakhan jiyaye.
श्रीरघुबीर हरषि उर लाये॥
Shri Raghubir harashi ur laye.
रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई।
Raghupati keenhi bahut badai.
तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥
Tum mam priya Bharatahi sam bhai.
सहस बदन तुम्हरो जस गावैं।
Sahas badan tumharo jas gavain.
अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥
As kahi Shripati kanth lagavain.
सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा।
Sanakadik Brahmadi munisa.
नारद सारद सहित अहीसा॥
Narad Sarad sahit Ahisa.
जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते।
Jam Kuber digpal jahan te.
कबि कोबिद कहि सके कहाँ ते॥
Kabi kobid kahi sake kahan te.
तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा।
Tum upkar Sugrivahin keenha.
राम मिलाय राज पद दीन्हा॥
Ram milay raj pad deenha.
तुम्हरो मंत्र बिभीषन माना।
Tumharo mantra Bibhishan mana.
लंकेश्वर भए सब जग जाना॥
Lankeshwar bhae sab jag jana.
जुग सहस्र जोजन पर भानू।
Jug sahasra jojan par bhanu.
लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥
Leelyo tahi madhur phal janu.
प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं।
Prabhu mudrika meli mukh mahin.
जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं॥
Jaladhi langhi gaye acharaj nahin.
दुर्गम काज जगत के जेते।
Durgam kaj jagat ke jete.
सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥
Sugam anugrah tumhare tete.
राम दुआरे तुम रखवारे।
Ram duare tum rakhvare.
होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥
Hot na agya binu paisare.
सब सुख लहै तुम्हारी सरना।
Sab sukh lahai tumhari sarna.
तुम रक्षक काहू को डर ना॥
Tum rakshak kahu ko dar na.
आपन तेज सम्हारो आपै।
Apan tej samharo apai.
तीनों लोक हाँक तें काँपै॥
Teenon lok hank ten kanpai.
भूत पिशाच निकट नहिं आवै।
Bhoot pishach nikat nahin avai.
महाबीर जब नाम सुनावै॥
Mahabir jab nam sunavai.
नासै रोग हरै सब पीरा।
Nasai rog harai sab pira.
जपत निरंतर हनुमत बीरा॥
Japat nirantar Hanumat bira.
संकट तें हनुमान छुड़ावै।
Sankat ten Hanuman chhudavai.
मन क्रम बचन ध्यान जो लावै॥
Man kram bachan dhyan jo lavai.
सब पर राम तपस्वी राजा।
Sab par Ram tapasvi raja.
तिन के काज सकल तुम साजा॥
Tin ke kaj sakal tum saja.
और मनोरथ जो कोई लावै।
Aur manorath jo koi lavai.
सोई अमित जीवन फल पावै॥
Soi amit jeevan phal pavai.
चारों जुग परताप तुम्हारा।
Charon jug partap tumhara.
है परसिद्ध जगत उजियारा॥
Hai parsiddh jagat ujiyara.
साधु संत के तुम रखवारे।
Sadhu sant ke tum rakhvare.
असुर निकंदन राम दुलारे॥
Asur nikandan Ram dulare.
अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता।
Asht siddhi nau nidhi ke data.
अस बर दीन जानकी माता॥
As bar deen Janaki mata.
राम रसायन तुम्हरे पासा।
Ram rasayan tumhare pasa.
सदा रहो रघुपति के दासा॥
Sada raho Raghupati ke dasa.
तुम्हरे भजन राम को पावै।
Tumhare bhajan Ram ko pavai.
जनम जनम के दुख बिसरावै॥
Janam janam ke dukh bisaravai.
अंत काल रघुबर पुर जाई।
Ant kal Raghubar pur jai.
जहाँ जन्म हरिभक्त कहाई॥
Jahan janma Haribhakta kahai.
और देवता चित्त न धरई।
Aur devata chitta na dharai.
हनुमत सेइ सर्ब सुख करई॥
Hanumat sei sarba sukh karai.
संकट कटै मिटै सब पीरा।
Sankat katai mitai sab pira.
जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥
Jo sumirai Hanumat balbira.
जै जै जै हनुमान गोसाईं।
Jai jai jai Hanuman Gosain.
कृपा करहु गुरुदेव की नाईं॥
Kripa karahu gurudev ki nain.
जो सत बार पाठ कर कोई।
Jo sat bar path kar koi.
छूटहि बंदि महा सुख होई॥
Chhootahi bandi maha sukh hoi.
जो यह पढ़ै हनुमान चालीसा।
Jo yah padhai Hanuman Chalisa.
होय सिद्धि साखी गौरीसा॥
Hoy siddhi sakhi Gaurisa.
तुलसीदास सदा हरि चेरा।
Tulsidas sada Hari chera.
कीजै नाथ हृदय मँह डेरा॥
Keejai nath hriday manh dera.
पवनतनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप।
Pavantanay sankat haran, mangal moorati roop.
राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप॥
Ram Lakhan Sita sahit, hriday basahu sur bhoop.
When it is sung or recited
When it is recited: on Tuesdays and Saturdays, which many devotees associate with Hanuman, in the morning or evening, on Hanuman Jayanti, and whenever a person wants strength and calm. Many devotees read it once every day.
Repetitions: Once a day is common; chaupai 38 itself speaks of reading it a hundred times.
Meaning
The Hanuman Chalisa is a hymn of forty verses (chaupai) in praise of Hanuman, opened by two couplets (doha) and closed by one more. The opening dohas ask the dust of the guru's feet to clean the mirror of the mind, and ask Hanuman, son of the wind, for strength, wisdom and knowledge. The verses call him the messenger of Ram and the son of Anjani and Pavan, and recall his deeds: appearing to Sita in a tiny form, burning Lanka, bringing the Sanjivani herb for Lakshman, and helping Sugriv and Vibhishan. They sing of his devotion and service to Ram. The closing doha asks Hanuman, the auspicious one, to dwell in the heart together with Ram, Lakshman and Sita.
Please note
Attributed to Goswami Tulsidas, who names himself in the last chaupai, and written in the Awadhi language. Wording and spelling differ slightly between printed editions. For example, chaupai 6 is 'Sankar' or 'Shankar' (and 'Shankar svayam' in some books), chaupai 17 is 'Lankesvar' or 'Lankeshvar', chaupai 22 is 'rachchhak' or 'rakshak', chaupai 23 is 'sanharo' or 'samharo', and the first doha is 'nij manu mukuru' in some books and 'nij man mukur' in others. This page follows the commonest wording across the sources checked. If your family follows a particular book, follow that book. For correct pronunciation, ask a scholar or your family priest.
Text compared with: hindutone.com, bhaktibharat.com, patrika.com. A comparison with printed editions is still in progress. Wording differs between sources, so follow your priest’s version.